01.jpg02.jpg03.jpg04.jpg05.jpg06.jpg07.jpg08.jpg09.jpg10.jpg11.jpg12.jpg13.jpg14.jpg15.jpg16.jpg17.jpg18.jpg19.jpg20.jpg21.jpg22.jpg23.jpg24.jpg25.jpg26.jpg27.jpg28.jpg29.jpg30.jpg31.jpg32.jpg33.jpg34.jpg35.jpg36.jpg37.jpg38.jpg39.jpg40.jpg41.jpg42.jpg43.jpg44.jpg45.jpg46.jpg47.jpg48.jpg49.jpg50.jpg51.jpg52.jpg53.jpg54.jpg55.jpg56.jpg57.jpg58.jpg59.jpg

Etapy rozwoju mowy dziecka

Poznajmy kolejno następujące po sobie etapy rozwoju mowy dziecka a będzie nam  łatwiej ocenić aktualnie osiągany poziom komunikacji dziecka, którego mowa rozwija się zbyt wolno lub nieharmonijnie.

Rozwój mowy dziecka możemy podzielić na cztery okresy:

  1. Okres melodii
  2. Okres wyrazu
  3. Okres zdania
  4. Okres swoistej mowy dziecięcej

1. Okres melodii
Trwa od urodzenia do 1 roku życia. Pierwszy krzyk dziecka jest potwierdzeniem funkcjonowania narządów mowy. W drugim miesiącu życia dziecko głuży, czyli wydaje dźwięki o zróżnicowanych, ale zupełnie przypadkowych miejscach artykulacji, nie mieszczących się w systemie fonologicznym języka. Zaczyna wytwarzać przypadkowe dźwięki gardłowe będące oznaką dobrego samopoczucia. Głużenie występuje także u dzieci głuchych. Około 5 miesiąca życia głużenie przekształca się w gaworzenie. Jest to zamierzone powstawanie dźwięków wydawanych przez dziecko zasłyszanych z otoczenia. Jest to duży krok na drodze rozwoju mowy. W 7 miesiącu życia dziecko zaczyna reagować na mowę otoczenia. Wyraźnie wymawia sylaby o konkretnym znaczeniu: ma-ma, ba-ba, ta-ta. Sylaby te nie mają dla dziecka jeszcze konkretnego znaczenia .

2. Okres wyrazu 
Między 9 a 18 miesiącem życia pojawiają się pierwsze słowa w rozwoju mowy za słowa uważa się dźwięki, które służą dziecku do określania przedmiotów i osób. Na początku słów jest niewiele 3 - 4.
Bardzo często słowa dziecka to wyrażenia dźwiękonaśladowcze np. hau-pies, bum-samochód.
U niektórych dzieci słów przybywa codziennie, u innych po długim okresie pozornego braku rozwoju mowy pojawia się kilka słów jednocześnie. Dlatego nie porównujmy swoich dzieci z innymi, pamiętając, że rozwój wszystkich umiejętności to proces, który oceniamy w pewnym przedziale czasowym.

3. Okres zdania   
W drugim roku życia pojawia się umiejętność łączenia dwóch słów i dziecko w ten sposób rozpoczyna naukę budowania zdań. W tym wieku dziecko bardzo szybko uczy się nowych słów, następuje gwałtowny rozwój mowy. Do trzeciego roku dziecko potrafi formułować zdania złożone z 3,4 słów. Dynamiczny rozwój mowy jest zauważalny, a w mowie dziecka codziennie pojawiają się nowe słowa i konstrukcje.

Nie wszystkie dzieci osiągają taki poziom; będą 2,3 latki ze słabszym rozwojem mowy, których nikt nie rozumie lub prawie nie mówiące. Dzieci z ostatniej grupy porozumiewają się gestem, wokalizują głoski i wypowiadają strzępki słów. Należy podkreślić, że są to dzieci, u których rozwój psychoruchowy tzn. słuch, rozwój umysłowy, budowa narządów mowy przebiega prawidłowo. Najczęściej w późniejszych latach następuje znacząca poprawa mowy dziecka. Dziecko trzy letnie powinno wymawiać wszystkie samogłoski. Głoski s,z,c,dz i sz,ż,cz dż najczęściej zamienia na ś,ź,ć,dź .w tym wieku głoska r może być zamieniana na j lub ł w późniejszym okresie na l. Często upraszcza grupy spółgłoskowe na początku i w środku wyrazu oraz nie dopowiada końcówek w wyrazach. Około 3% dzieci w tym wieku mówi poprawnie pod względem dźwiękowym, w stosunku do normy mowy dojrzałej.

4. Okres swoistej mowy dziecięcej
Przypada na okres przedszkolny między 3 a 7 rokiem życia. W dalszym ciągu wzbogacany jest zasięg słownictwa. Rozwijana umiejętność budowania zdań złożonych. W tym wieku pojawiają się głoski sz, ż, cz ,dż. Chociaż dużo głosek umie już dziecko wypowiadać poprawnie może nadal zastępować głoskami łatwiejszymi.

Jak dbać o prawidłowy rozwój mowy

  • natychmiast odrzucić smoczek
  • wprowadzać stałe pokarmy, które wymagają żucia i gryzienia
  • wykorzystywać naturalne warunki życia domowego do przeprowadzenia ćwiczeń logopedycznych
  • pracować z dzieckiem krótko, lecz często
  • ćwiczyć z dzieckiem, gdy panuje dobry nastrój do pracy, traktując ćwiczenia jako wesołą zabawę
  • Chwalić dziecko za jego osiągnięcia i je nagradzać

Przedstawiony powyżej rozwój mowy dziecka postępuje równolegle z rozwojem motoryki narządów artykulacyjnych. Mowa jest sprawnością i trzeba się jej nauczyć tak jak wszystkich innych sprawności. Od najmłodszych lat dziecko ćwiczy narządy artykulacyjne przez takie czynności jak: ssanie, połykanie, żucie. Trzeba wiedzieć, kiedy i w jakich granicach tolerancji czasowej pojawiają się w mowie przeciętnego dziecka poszczególne głoski. Bez tej wiedzy, nie można mu pomóc, a przeciwnie zaszkodzić, wymagając od dziecka tego, czemu sprostać nie może lub odwrotnie zaniedbując niepokojące objawy.
Często sami opiekunowie przyczyniają się do powstawania wad wymowy u swoich dzieci przez zbytni liberalizm, a nawet naśladowanie mowy dziecięcej lub odwrotnie poprzez nadmierny rygoryzm, przecenianie możliwości dziecka, ustawiczne poprawianie błędów, które w tym czasie mieszczą się w granicach normy rozwojowej. Jeżeli zmuszamy dziecko do przedwczesnego wymawiania trudnej dla niego głoski  możemy przyczynić się do powstania u niego wady wymowy poprzez pobudzanie do pracy tych organów mowy, które nie powinny brać udziału w artykulacji lub nie są jeszcze na to gotowe.

Wada wymowy nie jest zwykłą zamianą jednej głoski na inną, głoska zostaje zniekształcona, np. zamiana r na l jest normą dla trzylatka natomiast „dziwnie” brzmiące r np. francuskie jest zawsze nieprawidłowością na każdym poziomie wiekowym.

Dziecko podczas artykulacji jakiejkolwiek głoski nie może wsuwać języka między wargi. Na  każdym etapie rozwoju jest to WADA WYMOWY, która nie cofa się samoistnie a w przyszłości może się pogłębić. Z wad wymowy dziecko nie wyrasta, dlatego trzeba ją jak najszybciej korygować u logopedy w innym wypadku będzie mu towarzyszyła przez całe życie.

Dlaczego warto skorzystać z porad logopedy?

  • można zapobiec utrwalaniu się nieprawidłowych nawyków artykulacyjnych
  • skraca się czas terapii, terapia rozpoczęta zbyt późno przekłada się na długotrwały wysiłek dziecka
  • konsultacja logopedyczna może przyśpieszyć terapię dzięki skierowaniu do właściwych specjalistów
  • stymulacja słuchu i mowy to profilaktyka występowania trudności szkolnych w zakresie czytania i pisania oraz kontaktów rówieśniczych
  • im lepiej dziecko będzie mówić, tym łatwiej będzie komunikować się z otoczeniem

Wizyta u logopedy bywa dopiero początkiem badań specjalistycznych. Logopeda zwraca uwagę rodziców na konieczność wieloaspektowego przyjrzenia się dziecku. Czasami dziecku potrzebna jest pomoc wielu specjalistów i kompleksowe leczenie. Brak mowy lub jej opóźnienie, choć najbardziej widoczny, staje się jednym z objawów dysfunkcji.

Zapraszam do współpracy i wsparcia swoich dzieci w podejmowanych codziennie wyzwaniach i trudzie ćwiczeń. Należy pamiętać, że nauka mowy jest najintensywniejsza w ciągu pierwszych trzech lat życia. Po tym okresie wszystkie struktury języka są już wypracowane. Dlatego tak ważne jest zbadać dziecko, gdy rozwój jego mowy oraz funkcjonowanie budzą niepokój.

Renata Wnuk- logopeda

Początek strony